Γιατί τα μαθηματικά λένε ότι γίνεται όλο και πιο δύσκολο να μπεις στην μεσαία τάξη στην Ελλάδα.

Στασιμότητα εισοδήματος και αύξηση μισθών

Οι ελληνικοί μισθοί δεν συμβαδίζουν με τον πληθωρισμό ή το αυξανόμενο κόστος ζωής. Ενώ τα επίπεδα των ονομαστικών μισθών μπορεί να φαίνεται να βελτιώνονται ελαφρά, οι πραγματικοί μισθοί - προσαρμοσμένοι για τον πληθωρισμό - έχουν μείνει στάσιμοι. Αυτό είναι κρίσιμο για όσους φιλοδοξούν να εισέλθουν στη μεσαία τάξη, καθώς η αγοραστική τους δύναμη μειώνεται με την πάροδο του χρόνου.

Σύμφωνα με τη Eurostat, ο διάμεσος ακαθάριστος μισθός στην Ελλάδα παραμένει σημαντικά χαμηλότερος από ό,τι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η στασιμότητα των μισθών καθιστά δύσκολο για τα άτομα να συγκεντρώσουν πλούτο, να επενδύσουν σε περιουσιακά στοιχεία ή να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους.

Υψηλή φορολογία

Η Ελλάδα έχει υψηλή φορολογική επιβάρυνση σε σύγκριση με τους Ευρωπαίους ομολόγους της, γεγονός που επηρεάζει το διαθέσιμο εισόδημα, ιδιαίτερα για εκείνους που ανήκουν σε χαμηλότερο ή μεσαίο εισόδημα. Για παράδειγμα, ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων, σε συνδυασμό με τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, μειώνει το πραγματικό εισόδημα που μπορούν να ξοδέψουν ή να εξοικονομήσουν οι οικογένειες. Αυτό πιέζει ακόμη περισσότερο αυτούς που στοχεύουν να αναρριχηθούν στη μεσαία τάξη.

Αυξανόμενο κόστος ζωής

Το κόστος των βασικών αγαθών όπως η στέγαση, η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση έχει αυξηθεί, ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη. Οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί λόγω της αυξημένης ζήτησης, των ξένων επενδύσεων και των πλατφορμών βραχυπρόθεσμης ενοικίασης (π.χ. Airbnb), ωθώντας την ιδιοκατοίκηση ακόμη πιο απρόσιτη για πολλούς μεσαίου εισοδήματος. Με τους στάσιμους μισθούς, γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τις οικογένειες να αποταμιεύουν για ένα σπίτι ή να αντέξουν οικονομικά το ενοίκιο, τα οποία αποτελούν βασικούς δείκτες της θέσης της μεσαίας τάξης.

Πληθωρισμός και αγοραστική δύναμη

Ο πληθωρισμός είχε επίσης σημαντικό αντίκτυπο στα καθημερινά έξοδα όπως τα τρόφιμα, η ενέργεια και οι μεταφορές. Η ελληνική οικονομία, όπως και μεγάλο μέρος του κόσμου, έχει επηρεαστεί από την πρόσφατη ενεργειακή κρίση και τα παγκόσμια προβλήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας. Για όσους βρίσκονται στα πρόθυρα να εισέλθουν στη μεσαία τάξη, αυτός ο πληθωρισμός διαβρώνει τις αποταμιεύσεις και καθιστά δυσκολότερη τη διαχείριση του προϋπολογισμού των νοικοκυριών.

Τάσεις αγοράς εργασίας και απασχόλησης

Η αγορά εργασίας της Ελλάδας, παρά τις βελτιώσεις στα ποσοστά ανεργίας από την οικονομική κρίση του 2008, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις. Ένα μεγάλο ποσοστό των θέσεων εργασίας είναι είτε προσωρινές, μερικής απασχόλησης ή στην οικονομία των συναυλιών, όπου οι μισθοί είναι συνήθως χαμηλότεροι και η ασφάλεια της εργασίας είναι ελάχιστη. Χωρίς σταθερή, πλήρη απασχόληση με παροχές, είναι δύσκολο για τα άτομα να οικοδομήσουν την οικονομική σταθερότητα που απαιτείται για την είσοδο στη μεσαία τάξη.

Ανισότητα και χάσμα πλούτου

Η εισοδηματική ανισότητα παραμένει ένα επίμονο ζήτημα. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, ο συντελεστής Gini της Ελλάδας —ένα μέτρο της εισοδηματικής ανισότητας— παραμένει υψηλός σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό το αυξανόμενο χάσμα πλούτου καθιστά πιο δύσκολο για τα άτομα με χαμηλότερο εισόδημα να ανέβουν στην οικονομική σκάλα και να ενταχθούν στη μεσαία τάξη.

Υψηλά επίπεδα χρέους

Πολλά ελληνικά νοικοκυριά έχουν υψηλά επίπεδα χρέους, ιδίως σε σχέση με στεγαστικά δάνεια, καταναλωτικά δάνεια και φόρους. Η εξυπηρέτηση του χρέους περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα, επηρεάζοντας την ικανότητα αποταμίευσης, επενδύσεων και δαπανών για εκπαίδευση, υγεία ή στέγαση—βασικά στοιχεία της διαβίωσης της μεσαίας τάξης.

Τι μας λένε τα «μαθηματικά»;

Ο συνδυασμός στάσιμων μισθών, αύξησης του κόστους ζωής, πληθωρισμού και υψηλών φορολογικών βαρών δημιουργεί ένα δύσκολο περιβάλλον για την κοινωνική κινητικότητα. Αυτοί οι παράγοντες μειώνουν το διαθέσιμο εισόδημα και τα ποσοστά αποταμίευσης, καθιστώντας δυσκολότερο για τους ανθρώπους να ανταποκριθούν στα παραδοσιακά οικονομικά κατώφλια της μεσαίας τάξης—κατοχή σπιτιού, σταθερή δουλειά και δημιουργία πλούτου.

Συνοψίζοντας, ενώ μπορεί να υπάρχουν ακόμη ευκαιρίες για οικονομική ανάπτυξη, τα εμπόδια είναι υψηλότερα πλέον λόγω διαρθρωτικών ζητημάτων στην ελληνική οικονομία.