Moderna και Merck: Το «εμβόλιο» κατά του καρκίνου που μπορεί να αλλάξει την ογκολογία

Έπειτα από έναν αιώνα αποτυχημένων προσπαθειών, η εξατομικευμένη τεχνολογία mRNA κάνει ένα σημαντικό βήμα στη μάχη κατά του καρκίνου. Η Moderna και η Merck πέτυχαν σε μελέτη τελικού σταδίου για το μελάνωμα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα γενιά θεραπειών που σχεδιάζονται για τον ίδιο τον όγκο κάθε ασθενούς.

Για δεκαετίες, η ιδέα ενός θεραπευτικού εμβολίου κατά του καρκίνου παρέμενε περισσότερο επιστημονική υπόσχεση παρά πραγματικότητα. Οι προσπάθειες ήταν πολλές, όμως μέχρι σήμερα καμία θεραπεία mRNA δεν είχε καταφέρει να δώσει θετικό αποτέλεσμα σε τόσο προχωρημένο στάδιο κλινικής ανάπτυξης.

Αυτό φαίνεται να αλλάζει.

Η Moderna και η Merck ανακοίνωσαν ότι το εξατομικευμένο mRNA σκεύασμα intismeran autogene, σε συνδυασμό με την ανοσοθεραπεία Keytruda, πέτυχε τους βασικούς στόχους μεγάλης μελέτης σε ασθενείς με υψηλού κινδύνου μελάνωμα. Η μελέτη περιλάμβανε 1.137 ασθενείς με μελάνωμα σταδίου IIB-IV, οι οποίοι είχαν υποβληθεί σε πλήρη χειρουργική αφαίρεση του όγκου.

Δεν είναι ένα «εμβόλιο για όλους»

Η μεγαλύτερη ίσως παρανόηση είναι η έκφραση «εμβόλιο κατά του καρκίνου».

Δεν πρόκειται για ένα προϊόν που θα χορηγείται σε όλους όπως ένα εμβόλιο γρίπης. Η τεχνολογία είναι εξατομικευμένη.

Μετά την αφαίρεση του όγκου, οι επιστήμονες αναλύουν το γενετικό υλικό του καρκίνου και αναζητούν μεταλλάξεις που είναι χαρακτηριστικές για τον συγκεκριμένο ασθενή. Στη συνέχεια σχεδιάζεται ένα mRNA σκεύασμα που μπορεί να περιέχει πληροφορίες για έως και 34 διαφορετικά νεοαντιγόνα του όγκου.

Ο στόχος είναι να «εκπαιδευτεί» το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει καλύτερα τα καρκινικά κύτταρα και να τα καταστρέφει.

Με απλά λόγια:

Όγκος → γενετική ανάλυση → εντοπισμός μεταλλάξεων → εξατομικευμένο mRNA → ενεργοποίηση Τ-κυττάρων → επίθεση στον καρκίνο.

Η συνεργασία με το Keytruda είναι κρίσιμη

Η Moderna δεν προσπαθεί να αντιμετωπίσει τον καρκίνο μόνο με το mRNA.

Το intismeran χορηγείται σε συνδυασμό με το Keytruda (pembrolizumab) της Merck, ένα από τα σημαντικότερα φάρμακα ανοσοθεραπείας στην ογκολογία.

Η λογική είναι ότι το εμβόλιο βοηθά το ανοσοποιητικό να αναγνωρίσει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του όγκου, ενώ το Keytruda βοηθά να ενισχυθεί η ανοσολογική επίθεση.

Τα προηγούμενα δεδομένα ήταν ήδη ενθαρρυντικά. Σε πενταετή παρακολούθηση της μελέτης Phase 2b KEYNOTE-942, ο συνδυασμός είχε μειώσει κατά 49% τον κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου και κατά 59% τον κίνδυνο απομακρυσμένης μετάστασης ή θανάτου σε σχέση με το Keytruda μόνο.

Γιατί το μελάνωμα είναι σημαντικό

Το μελάνωμα θεωρείται ιδιαίτερα κατάλληλος στόχος για αυτή την προσέγγιση, επειδή οι όγκοι του μπορούν να εμφανίζουν μεγάλο αριθμό μεταλλάξεων.

Αυτό δίνει στους ερευνητές περισσότερους πιθανούς «στόχους» για το εξατομικευμένο εμβόλιο.

Η μεγάλη πρόκληση τώρα είναι να αποδειχθεί ότι η ίδια προσέγγιση μπορεί να λειτουργήσει και σε άλλους καρκίνους.

Moderna και Merck εξετάζουν ήδη την τεχνολογία σε καρκίνους του πνεύμονα, της ουροδόχου κύστης και των νεφρών, ενώ υπάρχουν επίσης προγράμματα για άλλους συμπαγείς όγκους.

Το μεγάλο ερώτημα: θα αυξήσει τη διάρκεια ζωής;

Εδώ χρειάζεται ψυχραιμία.

Η επιτυχία της μελέτης είναι σημαντική, όμως δεν σημαίνει ακόμη ότι το εμβόλιο θεραπεύει τον καρκίνο ούτε ότι έχει αποδειχθεί οριστικά πως αυξάνει τη συνολική επιβίωση.

Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα δείχνουν βελτίωση στην επιβίωση χωρίς υποτροπή και στην αποφυγή απομακρυσμένων μεταστάσεων. Τα πλήρη δεδομένα για τη συνολική επιβίωση χρειάζονται περισσότερο χρόνο.

Και αυτό είναι το επόμενο μεγάλο ορόσημο για την επιστημονική κοινότητα.

Το δύσκολο κομμάτι μπορεί να είναι η παραγωγή

Υπάρχει επίσης ένα πρακτικό πρόβλημα.

Ένα παραδοσιακό εμβόλιο παράγεται σε μεγάλες παρτίδες. Ένα εξατομικευμένο αντικαρκινικό εμβόλιο πρέπει να σχεδιαστεί για τον συγκεκριμένο ασθενή.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να λειτουργεί ολόκληρη αλυσίδα:

λήψη δείγματος → γενετική αλληλούχιση → σχεδιασμός → παραγωγή → ποιοτικός έλεγχος → παράδοση στον σωστό ασθενή.

Η διαδικασία είναι πολύ πιο σύνθετη από την παραγωγή ενός συμβατικού φαρμάκου. Η δυνατότητα να κλιμακωθεί οικονομικά και παραγωγικά θα αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις πριν από μια πιθανή ευρεία χρήση.

Τι σημαίνει για Moderna και Merck

Η εξέλιξη έχει και σαφή επενδυτική διάσταση.

Για τη Moderna (MRNA), η επιτυχία μπορεί να αποτελέσει ένα νέο κεφάλαιο πέρα από τα εμβόλια COVID-19 και να ενισχύσει την εικόνα της ως πλατφόρμας ανάπτυξης θεραπειών mRNA.

Για τη Merck (MRK), η συνεργασία έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία καθώς η εταιρεία αναζητά νέες πηγές ανάπτυξης ενόψει της μελλοντικής απώλειας αποκλειστικότητας του Keytruda.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Wall Street έχει ήδη αρχίσει να υπολογίζει πιθανές μελλοντικές πωλήσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, οι χρηματιστηριακές προσδοκίες δεν αποτελούν εγγύηση για τις τελικές πωλήσεις ενός φαρμάκου.

Μια ιστορική αρχή, όχι το τέλος της διαδρομής

Η επιτυχία Moderna και Merck είναι σημαντική ακριβώς επειδή δείχνει ότι η ιδέα της εξατομικευμένης ανοσοθεραπείας με mRNA μπορεί να λειτουργήσει σε μεγάλη κλίμακα και σε ασθενείς με καρκίνο.

Δεν βρισκόμαστε ακόμη στην εποχή όπου «ένα εμβόλιο θεραπεύει τον καρκίνο».

Βρισκόμαστε όμως πιθανώς στην αρχή μιας εποχής όπου ο καρκίνος κάθε ασθενούς αντιμετωπίζεται με ένα θεραπευτικό σχήμα σχεδιασμένο πάνω στα ιδιαίτερα γενετικά χαρακτηριστικά του δικού του όγκου.

Και αυτή μπορεί να είναι η πραγματική επανάσταση.

Για τη Moderna, το στοίχημα είναι αν το mRNA μπορεί να γίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από την τεχνολογία των εμβολίων COVID-19. Για τη Merck, αν μπορεί να δημιουργήσει την επόμενη γενιά ανάπτυξης γύρω από το Keytruda. Και για την ογκολογία, αν η εξατομίκευση μπορεί τελικά να μετατρέψει τον ίδιο τον καρκίνο σε έναν στόχο που το ανοσοποιητικό σύστημα μαθαίνει να αναγνωρίζει.